Sinemanın Çınarı: Ömer Lütfi Akad

sinemanin cinari omer lutfi akad DthUtte3
Google Haberlere Abone Ol

İSTANBUL (AA) – Türk sinemasının “Koca Çınar”ı Akad, 2 Eylül 1916’da Halep’ten İstanbul’a göç etmiş bir babayla …

İSTANBUL (AA) – Türk sinemasının “Koca Çınar”ı Akad, 2 Eylül 1916’da Halep’ten İstanbul’a göç etmiş bir babayla İzmitli bir annenin oğlu olarak dünyaya geldi.

Birinci eğitimini Fransız Sainte Jeanne d’Arc Okulu’nda tamamlayan ünlü yönetmen, 1938’de Galatasaray Lisesi’nde, 1942 yılında ise İstanbul Yüksek İktisat ve Ticaret Okulu’nun maliye bölümünde eğitim aldı.

Ömer Lütfi Akad, vatani görevinin akabinde, bankacılık, imal amirliği ve muhasebecilik işleri yaptı, halkevlerinin tiyatro oyunlarında dekoratör ve amatör oyuncu olarak görev aldı, sinemada ise yardımcı asistanlık ve imal yönetmenliği işlerini üstlendi.

Usta yönetmen 1946’da sinema ve tiyatro konusunda çeşitli yazılar da kaleme almaya başladı, sinema, edebiyat, fotoğraf, tiyatro ve müzikle ilgili yazıların yer aldığı fikir ve sanat mecmuası “Beş Sanat”ı okurla buluşturdu.

“Vurun Kahpeye” ile yönetmen koltuğuna oturdu

Mesleği boyunca unutulmaz işlere imza atan Akad, 1946’da kurulan Sema Sinema’da mali danışmanlığın yanı sıra imal yönetmenliğine başladı. Sema Sinema’nın birinci üretimi olan “Unutulan Sır”da çalıştı.

Akad, 1947’de Lale Sinema’ya, sonraki yıl da Erman Sinema’ya geçti. Burada çalıştığı sırada, yönetmen Seyfi Havaeri’nin Damga isimli sinemasının eksik kalan bölümlerini çekti. Yeteneği dikkati çekince, Halide Edip Adıvar’dan uyarlanan “Vurun Kahpeye” sinemasının senaryo müellifliği ve yönetmenliği ona verildi. Ömer Lütfi Akad’ın birinci yönetmenlik tecrübesi olan ve 1949 üretimi olan sinema, büyük ilgiyle karşılandı ve dönemin yüksek gişe geliri sağlayan sinemalarından biri oldu.

Ekrem ve Cemal Reşit Rey kardeşlerin birebir isimli operetinden uyarlanan “Lüküs Hayat”ı 1950’de çeken Akad, 1951’de Irak’ta, tıpkı teknik grup ve tıpkı oyuncularla “Tahir ile Zühre” ve “Arzu ile Kamber” sinemalarını sinemaseverlerle buluşturan yönetmen,

Yönetmen Akad, 1952’de “İngiliz Kemal Lawrens’a Karşı” sinemasının yanı sıra gerçek bir kıssadan uyarlanan ve başrolünde Ayhan Işık‘ın yer aldığı “Kanun Namına” sinemasını çekerek, Türk sinemasında polisiye türünün başlamasına öncü oldu.

Ünlü yönetmen, sanat hayatı boyunca mesleğini halk masalları uyarlamalarıyla sürdürdü ve polisiye sinemalarıyla sinema lisanını geliştirmeyi başardı. Sinemalarında dekor yerine mekan kullanan Akad, kendisinden sonraki sinemacılara bu tavrıyla örnek teşkil etti.

Sinemalarında iç göç sıkıntılarını da ele alan Akad, “Anadolu Üçlemesi” olarak nitelendirilen ve folklorik öğelerin ağır formda kullanıldığı; 1973’te “Gelin”, 1974’te “Düğün”, 1975’te ise “Diyet” sinemalarıyla, topluma eğilen bir sanat anlayışının savunucusu oldu. “Gelin” sinemasında Yozgat’tan İstanbul’a taşınan bir ailenin büyük kentte yaşadığı problemleri, “Düğün”de Şanlıurfalı bir ailenin başına gelenleri, “Diyet”te ise emekçilerin dramını anlattı.

Ömer Lütfi Akad, senaryo müellifliği, sinema ve tiyatro yönetmenliğinin yanı sıra, belgesel, televizyon sinemaları ve birçok diziye de imza attı. 1964-1974 ortasında 10 kadar belgesel ve televizyon sineması çeken Akad, sinema sektöründe yaşanan problemler hasebiyle bir daha sinema çekmedi.

Ömer Seyfettin öykülerini sinemaya uyarladı

Türk sinema tarihinin önemli süreçlerini ele aldığı “Işıkla Karanlık Arasında” isimli bir deneme kitabı da kaleme alan Akad, TRT için Ömer Seyfettin’in “Ferman”, “Pembe İncili Kaftan”, “Diyet” ve “Topuz” isimli öykülerini filmleştirdi ve Faruk Erem’in “Bir Ceza Avukatının Anıları” isimli yapıtından kısa televizyon sinemaları çekti.

Akad’ın televizyonda yer alan son çalışması, “Dört Mevsim İstanbul” belgeseli oldu.

Sinemaya yüzlerce öğrenci yetiştiren Akad, 1974’te Türkiye’de birinci sefer İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi bünyesinde Sinema Arşivi tarafından başlatılan eğitim çalışmalarına katıldı ve sinema kurslarında öğretmen olarak görev aldı. Daha sonra Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi (MSGSÜ) Sinema Televizyon Bölümü’nde öğretim görevlisi olarak eğitim verdi.

Usta yönetmen, kendinden önceki sinemacılardan farklı olarak geliştirdiği sinema tekniği ve lisanıyla, sinema tarihi müellifleri tarafından belirlenen “Muhsin Ertuğrul’dan Sonraki Sinemacılar” yahut “Yönetmenler Kuşağı” başlıklı dönemin öncülerinden oldu.

Ulusal ve memleketler arası alanda birçok ödül kazanan Akad’a, sinemaya katkı ve hizmetleri münasebetiyle 1988’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından “Kültür ve Sanat Büyük Ödülü”, 1998’de Cumhurbaşkanlığı tarafından “Kültür ve Sanat Büyük Ödülü” verildi. Akad, 1997’de Mimar Sinan Üniversitesi Senatosu kararıyla “Onursal Profesörlük” unvanına layık görüldü.

Ömrünü Türk sinemasına adayan Ömer Lütfi Akad, 19 Kasım 2011’de 95 yaşında İstanbul’da vefat etti. Cenazesi Ulus Mezarlığı’na defnedildi.

Hayatı boyunca birçok başarılı işe imza atan Akad’ın aldığı ödüllerden kimileri şöyle:

“Hudutların Kanunu” ile 4. Antalya Sinema Şenliği’nde , “En Düzgün İkinci Sinema Ödülü”, “Vesikalı Yarim” ile “Antalya Sinema Şenliği”nde “En Düzgün İkinci Sinema Ödülü”, “Yaralı Kurt” ile 4. Adana Sinema Şenliği’nde “En Âlâ İkinci Sinema Ödülü”, “Irmak” sineması ile “4. Adana Sinema Festivali”nde “En Güzel Üçüncü Sinema Ödülü”, başyapıtlarından “Gelin” ile “5. Adana Sinema Festivali”nde, “En Uygun Sinema Ödülü”, “Düğün” ile “11. Antalya Sinema Festivali” kapsamında “En Düzgün Sinema Ödülü” ve “En Uygun Yönetmen Ödülü”, “Canım Kardeşim” ile 5. Adana Sinema Şenliği’nde “En Güzel İkinci Sinema Ödülü.”

Muhabir: Hilal Uştuk

İstanbul haberleri ve Genel kategorisinde yer alan Sinemanın Çınarı: Ömer Lütfi Akad haberini okudunuz.

Yazar: Hilal Uştuk, Haberi, Anadolu Ajansı Abonesi Niburya için yayımlayan: Mehmet Akgün

Bir önceki yazımız olan ABD'de klinik deneyleri devam eden TML Kovid-19 ilacı umut vadediyor başlıklı makalemizde Hasta ve Hücre hakkında bilgiler verilmektedir.

E-bültene Abone Ol Merak etmeyin. Spam yapmayacağız.

İlgili Yazılar

Başka Yazı Yok

Kayıt Ol

Zaten üye misiniz? Giriş Yap

Giriş Yap

Henüz üyeliğiniz yok mu? Kayıt Ol

close

Subscribe