Şiire adanmış bir ömür: Behçet Necatigil

siire adanmis bir omur behcet necatigil 1CS6lFBe
Google Haberlere Abone Ol

İSTANBUL (AA) – Çağdaş Türk şiirinin önde gelen şairlerinden, eğitmen, çevirmen, radyo oyunu müellifi ve araştırmacı Beh&ccedil …

İSTANBUL (AA) – Çağdaş Türk şiirinin önde gelen şairlerinden, eğitmen, çevirmen, radyo oyunu müellifi ve araştırmacı Behçet Necatigil’in vefatının üzerinden 41 yıl geçti.

Asıl ismi Mehmet Behçet Gönül olan şair, vaizlik ve müftülük yapan Kastamonulu Mehmet Necati Gönül ile Geyveli Müderris Hafız İbrahim Hakkı Efendi’nin kızı Fatma Bedriye’nin oğlu olarak, 16 Nisan 1916’da İstanbul Fatih’te dünyaya geldi.

Çok yönlü bir karaktere sahip olan usta şair, henüz iki yaşındayken annesini bir hastalık sonucu kaybedince, anneannesi Emine Münire Hanım’ın yanına taşındı. Bir yıl sonra, babası bir saray memurunun kızı olan Saime Hanım ile evlendi. Çocukluk yıllarını anneannesinin meskeni ile babasının ve üvey annesinin yaşadığı mesken ortasında geçiren Necatigil, 1923’te ilkokula başladı.

Edebiyata ortaokuldayken ilgi duymaya başladı

Behçet Necatigil, ilkokulun birinci 4 yılını Beşiktaş Cevri Usta Mektebinde okudu. Anneannesinin rahatsızlığının akabinde, Singer firmasında müfettiş olarak Kastamonu’ya atanan babasının yanına giden Necatigil, son sınıfı ise Kastamonu Erkek Muallim Tatbikat Mektebinde tamamladı.

Ortaokula 1927’de Kastamonu Lisesinde başlayan Necatigil, yetersiz beslenme ve bakımsızlık nedeniyle başlayan adenit tüberküloz yüzünden öğrenimine orta vermek zorunda kaldı ve tedavi için İstanbul’a geri döndü.

Başarılı edebiyatçı, ortaokuldayken edebiyata ilgi duymaya başladı. Edebiyat öğretmeni, şair Zeki Ömer Defne’nin yazması konusunda dayanak verdiği Necatigil, kendi eliyle yazıp hazırladığı, “Küçük Muharrir” isimli mecmuayı 26 sayı çıkardı.

Birebir yıllarda, Akşam gazetesinin haftalık “Çocuk Dünyası” sayfasına “Küçük Muharrir” imzasıyla şiir, fıkra ve öykü yazan Necatigil’in bu çalışmaları 1933’e kadar sürdü.

“Kapalı Çarşı” isimli birinci şiir kitabını 1946’da yayımladı

Behçet Necatigil, 1931’de Kabataş Lisesinin ortaokul kısmına, ikinci sınıftan kaydoldu. Birebir okulda lise eğitimi de alan usta kalem, lisenin edebiyat kolundan 1936’da birincilikle mezun oldu.

Tıpkı yıllarda, yapıtları Varlık Mecmuası’nda okurlar buluşan şair Necatigil, 1936’da İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesine girerek Türk Lisanı ve Edebiyatı bölümüne başladı.

Necatigil, 1937’de “Deutscher Akademischer Austauschdienst” kurumunun davetlisi olarak 4 ay boyunca Berlin Üniversitesinde lisan eğitimi aldı.

Üniversite eğitimini 1940’ta birincilikle tamamlayan ünlü edebiyatçı, daha sonra Kars Lisesi akabinde da rahatsızlanması nedeniyle Zonguldak Çelikel Lisesinde kısa bir süre edebiyat öğretmeni olarak görev yaptı. Necatigil, Zonguldak’ta kaldığı dönemde, şair Rüştü Onur ve Muzaffer Tayyip Uslu ile Ocak gazetesi, Kara Elmas mecmuası ve Değirmen mecmuasına yazılar yazdı.

Şair Necatigil, 1943’te görevlendirildiği İstanbul Pertevniyal Lisesinde 2 ay görev yaptıktan sonra Ankara Yedek Subay okuluna çağırıldı.

İzmir’de levazım subayı olarak 30 Kasım 1945’te askerlikten tezkeresini alan usta kalem, tıpkı yıl “Kapalı Çarşı” isimli birinci şiir kitabını yayımladı.

Behçet Necatigil 1946’da, mezun olduğu Kabataş Lisesinde göreve başladı.

1972’de emekli oldu

Bir yandan Alman Filolojisi eğitimi alan Necatigil, öğretmenlik yaptığı lisede dersleri arttığı için filoloji eğitimini üçüncü sınıftayken 2 sertifika alarak yarım bıraktı.

Necatigil, 1949’da ek ders vermek üzere göreve başladığı Sarıyer Ortaokulunda tanıştığı öğretmen Huriye Hanım ile evlendi. Çiftin, 1951’de Selma, 1957’de ise Ayşe isimli kızları dünyaya geldi.

Nüfus kütüğünde yer alan “Gönül” soyadını 1955’te değiştiren şair, resmi olarak Necatigil soyadını aldı.

Behçet Necatigil, 1960’ta atandığı İstanbul Eğitim Enstitüsünden 1972’de emekliye ayrıldı. İstanbul Üniversitesi Gazetecilik ve Halkla Alakalar bölümü öğrencilerine 1979’da kompozisyon dersleri veren şair, bir kaynağa göre, Yıldız Teknik Okulunda da öğretmenlik yaptı.

Türk Lisan Kurumu ve Türk-Alman Kültür Derneği üyesi olan Necatigil, 1979’un kasım ayında akciğerlerindeki rahatsızlık nedeniyle Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesine yatırıldı. Kısa bir tedavinin akabinde, 13 Aralık 1979’da vefat eden Necatigil’in cenazesi, Şişli Mescidi’nde kılınan namazın akabinde, Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi.

Usta edebiyatçının ailesi tarafından, ismini yaşatmak emeliyle 1980’den itibaren her yıl, “Behçet Necatigil Şiir Ödülü” veriliyor. Ayrıyeten Beşiktaş Belediyesi de şairin 10 yılı aşkın yaşadığı ve çok sevdiği Camgöz Sokağı’nın ismini Behçet Necatigil Sokağı olarak değiştirdi.

Necatigil’in kütüphanesi ve mecmua koleksiyonu ise eşi tarafından 1987’de bir Behçet Necatigil Kitaplığı kurulması ismine Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesinin edebiyat fakültesine bağışlandı.

Edebi hayatı

Kendini sürekli geliştirip olgunlaştırmaya çalışan usta şair, ideolojiyle şiiri birleştirerek edebiyata farklı bir soluk getirmeye çalıştı. Şiirlerinde hem Batı hem de Doğu kültürünü bir ortaya getiren Necatigil, Yılmaz Erdoğan’ın yazıp, yönettiği “Kelebeğin Rüyası” isimli sinemaya de husus oldu.

“Yaşadığını yazmak” unsuruna sadık kalan Necatigil, kendi sanat hayatını şöyle anlatmıştı:

“Aile muhitimde şiirle, edebiyatla uğraşan hiç kimse yoktu. Kendi halime bırakılmıştım. Her şeyi kendim hazırlamam, kendim keşfetmem gerekiyordu. Bende şairlik, çocukluğumun hastalık ve yalnızlıklarına bir taviz olarak tabiatıyla belirdi. 1931-1933 ortası Akşam gazetesinin Çocuk Dünyası sahifesinde ‘Küçük Muharrir’ imzasıyla manzum, mensur, kıssa, fıkra, şiir üzere bir sürü yazı neşrettim. Merhum İskender Fahrettin, telif hakkı olarak her yazıma bonbon yahut bir büyük paket çikolata verirdi.

Bu çocukluk heves ve faaliyetleri 1933’te liseye geçmemle birlikte apansızın değişiklik geçirdi. Necip Fazıl’ı ve Yedi Meşale şairlerini keşfettim. 1932 tarihli ‘Onların Şiirleri’ başlığını taşıyan Necip Fazıl’ın, Cevdet Kudret’in, Ziya Osman’ın, Yaşar Nabi’nin, Ömer Bedrettin ve Sabri Esad’ın şiirleriyle dolu olan özel şiir defterim benim tek rehberimdi. Hele birinci gençliğimin ruhuma en yakın şairi Cevdet Kudret’in şiirlerinin üzerimde, 1933’ten itibaren bütün bütün etkisi görüldü.”

Şairin, Yüksek Öğretmen Okulundan arkadaşı ve uzun yıllar dost olduğu Cahit Külebi de Necatigil hakkında, “Zayıf yapılıydı. Buna rağmen çok çalışkan bir öğrenciydi. Ne vakit çalıştığı da görünmez, bilinmezdi. Üniversiteyi bitirdiğinde Türkoloji’de, Arap Fars Lisanları bölümlerinde daha sonra da Alman Lisanı ve Edebiyatı bölümünde ısrarla asistanlık önerilerinde bulundular. O hiçbirini kabul etmedi. Şairliğini sürdürmek istiyordu.” tabirlerini kullanmıştı.

Batılı şair ve müelliflerin yapıtlarını Türkçeye kazandırdı

Birinci şiirlerindeki açık ve yalın bir söyleyiş kullanan Behçet Necatigil, mısralarında ayrıyeten yoğunlukla konut, aile, çevre, aşk, bunal, hastalık, yalnızlık ve ölüm kavramlarını işledi. Şiiri hayat bilgisine dönüştürmeye çalıştığı belirtilen usta edebiyatçının yapıtları, “Yenilik”, “Yeditepe”, “Türk Dili”, “Yeni Dergi”, “Yeni Edebiyat”, “Cumhuriyet”, “Milliyet-Sanat” üzere mecmua ve gazetelerde yayımlandı.

Necatigil, şiirlerinin yanı sıra Knut Hamsun başta olmak üzere Rainer Marie Rilke, Hermann Hesse, Thomas Mann, Miguel de Unamuno, Stefan Zweig ve Heinrich Heine üzere Batılı şair ve muharrirlerin çok sayıda yapıtını Türkçeye kazandırdı.

Edebiyat öğretmenliği tecrübesi münasebetiyle okullar için edebi şahsiyetler ve yapıtlarla ilgili el kitabı stilinde sözlük ve antolojiler de hazırlayan Necatigil, “Eski Toprak” isimli kitabıyla 1957 Yeditepe Şiir Armağanı’nı, “Yaz Dönemi” kitabıyla da TDK 1964 Şiir Ödülü’nü aldı.

Necatigil’in vefatından sonra bütün şiirleri, oyunları, yazıları ve konuşmaları Hilmi Yavuz ve Ali Tanyeri tarafından “Bütün Eserleri” ismiyle 1981’de yayına hazırlandı. Kitap “Bütün Yapıtları” başlığıyla 1995’te Yapı Kredi Yayınları’nca yine yayınlanmaya başlandı.

Çeşitli edebiyat konferansları da veren Necatigil, Türkiye’de radyo oyun yazarlığının da öncüsü oldu, Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nden kimi bölümleri ve şair Ali Ruhi Bey’in hayatının radyo oyunu olarak yazılmasını sağladı.

Kendi şiir anlayışını “toplumcu realist” diye tanımlayan Necatigil, hiçbir edebi kümeye da katılmadı. Hayatı boyunca şiirin ideolojiden uzak tutulması gerektiğini savunan şair, orta halli ve fakir insanların toplumsal ve ekonomik sorunlarıyla kendini özdeşleştirdi.

Necatigil, bütün şairlerin şiirinde üç temel dönem yaşadıklarını söyleyerek, bu dönemleri de şöyle sıraladı:

“Sırasıyla ‘gurbet burcu, hasret burcu, hikmet burcu’. Birincisinde şair ne yazdığının ve nasıl yazdığının farkında değildir, taklitler yapar, daha çok aşktan söz eder, karşısına uygun yahut kötü örnekler çıkabilir. Bu dönem rastgele ve acemice yürüyüş dönemidir. İkinci dönem özentiden, taklitten ve bocalamadan çıkış dönemidir. Şair hasret burcunda kendi kendisi olduğu bir döneme geçmektedir. Hikmet burcunda ise hakikatlerle yüzleşmiş, neyin gerçekleşip neyin gerçekleşemediğini yaşayarak görmüştür. Yapıtlarında nutuk, ideoloji ve hamaset geride kalmıştır.”

63 yıllık ömrünü edebiyata ve özellikle de şiire adayan usta edebiyatçının yapıtlarından kimileri şunlardır:

“Çevre (1951), Konutlar (1953), Eski Toprak (1956), Ortada (1958), Dar Çağ (1960), Yaz Dönemi (1963), Divançe (1965), İki Başına Yürümek (1968), En/Cam (1970), Zebra (1973), Kareler Aklar (1975), Sevgilerde (bütün şiirlerinden seçmeler, 1976), Beyefendiler (1978), Gece Aşevi (1967), Üç Turunçlar (1970), Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü (1960), Edebiyatımızda Eserler Sözlüğü (1971).”

İstanbul haberleri ve Genel kategorisinde yer alan Şiire adanmış bir ömür: Behçet Necatigil haberini okudunuz.

Yazar: Aişe Hümeyra Bulovalı, Haberi, Anadolu Ajansı Abonesi Niburya için yayımlayan: Nuray Tunçay

Bir önceki yazımız olan İdlibli savaş mağdurları 'çamur' kentlerini ömür alanına çevirmek için yardım bekliyor başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

E-bültene Abone Ol Merak etmeyin. Spam yapmayacağız.

İlgili Yazılar

Başka Yazı Yok

Kayıt Ol

Zaten üye misiniz? Giriş Yap

Giriş Yap

Henüz üyeliğiniz yok mu? Kayıt Ol

close

Subscribe